XIGılgamış Destanı: Dostluk, Yas ve Gerçek Ölümsüzlük

Standart Babil versiyonu MÖ 12. yüzyılda usta yazman Sîn-lēqi-unninni tarafından on iki kil tablete düzenlenen Gılgamış Destanı, ilk satırında kahramanını şöyle tanıtır: ‘Ša naqba īmuru’ — ‘Derinliği (Nagbu / Abzu’yu) gören, gizli olanı öğrenen kişi.’ Uruk Kralı Gılgamış üçte iki tanrı, üçte bir insandır; ancak başlangıçta kibirli ve huzursuzdur.

Tanrılar onun kibrini dengelemek için bozkırda hayvanlarla yaşayan yabanıl insan Enkidu’yu yaratır. Gılgamış ile Enkidu önce güreşir, birbirlerinin gücüne saygı duyar ve ayrılmaz iki dost olurlar. Ancak Enkidu’nun ölümüyle Gılgamış ilk kez ölüm korkusu ve derin yasla sarsılır; dostunun başucunda yedi gün yedi gece ağladıktan sonra ölümsüzlüğün sırrını bulmak üzere dünyanın ucundaki tufan bilgesi Utnapiştim’e doğru yola çıkar.

Yolculuk sırasında okyanus kıyısındaki bilge meyhaneci kadın Siduri, Gılgamış’a dünya edebiyatının en bilge öğütlerinden birini verir: ‘Gılgamış, nereye koşuyorsun? Aradığın sonsuz yaşamı bulamayacaksın. Sen karnını doyur, gece gündüz sevin, giysilerin temiz olsun, başını yıka, elini tutan küçük çocuğa bak ve eşin senin koynunda mutlu olsun; çünkü insanlığın payı budur.’

Gılgamış denizin dibinden ‘Yaşlıyı Gençleştiren Dikenli Ot’u çıkarsa da, bir su başında yıkanırken bir yılan otu kapıp derisini değiştirerek uzaklaşır. Gılgamış Uruk’a eli boş dönmez: Şehrin sağlam pişmiş tuğladan surlarına bakar ve insanın gerçek ölümsüzlüğünün dostluk, şimdiki anın hakkını vermek ve gelecek kuşaklara sağlam bir eser (duvar ve söz) bırakmak olduğunu idrak eder.