XVKay ve Höömey: Boğaz Şarkısı, Doğuşkan Sesler ve Kemik Rezonansı

Altay, Tuva, Hakas ve Moğol coğrafyasında ‘Kay’ (veya Höömey / Khoomei) adı verilen gırtlak/boğaz şarkıcılığı, müzik gösterisi olmaktan çok önce doğanın seslerini taklit eden ve Yer-Su İyeleriyle konuşan kutsal bir rezonans tekniğiydi. Tuva’daki bir çoban veya kam, şelalenin kayalara çarparken çıkardığı uğultunun içinde gizli ıslık tonlarını dinleyerek kendi ses tellerinde aynı anda iki ve üç ses üretmeyi öğrenmiştir.

Altay’da destan okuyan ustalara ‘Kayçı’ denir. Kayçı, iki telli ‘Topşur’ sazını tıngırdatırken göğsünden gelen derin, hırıltılı kök sesle (Kay) saatlerce Maaday-Kara veya Alıp-Manaş destanlarını okur. Halk inanışına göre Kayçı destanı doğru ve kalpten okuduğunda, dağın İyesi ve destandaki kahramanın ruhu o meclise gelip dinler.

Bu teknikte üç ana katman vardır: Kargıraa (Alt Dünya’yı ve dağların ağırlığını titreştiren en derin göğüs/karın bas sesi), Höömey (Orta Dünya’nın nehirlerini ve rüzgarını anlatan orta harmonik ses) ve Sıgıt (Üst Dünya’daki kuşların uçuşunu ve yıldız ışığını andıran berrak ıslık üst-tonu).

İskandinav rün geleneğindeki ‘Galdr’ (rünsel ses büyüsü) ile Altay-Tuva ‘Kay’ tekniği aynı akustik yasaya dayanır: Düşünce soyuttur, fakat ses fiziksel bir dalgadır; kafatasını, göğüs kemiğini (sternum) ve odadaki havayı doğrudan titreştirerek vagus sinirini ve bilinci odak noktasına kilitler.