🦅Demirci Ocağı, Kuş Donu ve Merküt (Kartal)

Sibirya, Saha (Yakut), Buryat ve Altay etnografyasında en köklü atasözlerinden biri şöyledir: ‘Demirciler ve Kamlar aynı yuvadan çıkmadır’ (veya ‘Demirci kamın ağabeyidir’). Mircea Eliade ve A. V. Anokhin’in kayıt altına aldığı bu gelenekte demirci (Darhan / Temirci), sıradan bir zanaatkâr değil; toprağın ham cevherini ateş ve çekiçle terbiye edip biçim veren ateş efendisidir.

Geleneksel anlatılarda Dünya Ağacı’nın (Bay Kayın) en üst dallarında çift başlı veya dev kanatlı gök kartalı Merküt (Bürgüt) yuva yapar. Bir kam adayının ruhu inisiyasyon (geçiş) uykusu sırasında bu ağacın dallarında olgunlaşır; demirci ustası ise adayın dağınık parçalarını örs üzerinde döverek yeniden birleştirir ve ona ‘su verilmiş çelik’ gibi dayanıklı bir irade kazandırır.

Kamın törende giydiği cübbe (Altayca Manyak) sıradan bir kıyafet değil, tam anlamıyla bir ‘Kuş Donu’ veya ‘Geyik Donu’dur. Cübbenin omuzlarına dikilen puhu kuşu ve kartal tüyleri kanatları, sırtına ve göğsüne asılan dövme demir levhalar ise hem kuşun kemik iskeletini hem de kamı alt dünya yolculuğunda koruyan zırhı temsil eder.

Bir kam cübbesinin üzerindeki dövme demir parçaların ağırlığı bazen 15–20 kilogramı bulur; bu demir parçalar yalnızca eğitimli bir demirci ocağında, özel dualar ve ateş sunularıyla dövülür. Demir paslanmaz iradeyi, kuş tüyü ise ağırlıksız uçuşu simgeler: Kam, toprağın en ağır madeni ile göğün en hafif tüyünü tek bedende birleştiren kişidir.